NewsKoseli.Com

…सहर सरसफाईमा आएको यो जागरण !

नेपालगञ्ज, २५ असार ।

 

कुनै बेला देशकै फोहर नगरमा गनिन्थ्यो नेपालगञ्ज । अहिले सरकारी, नागरिक, समुदाय र घरघरसम्म सरसफाई जागरण चलेको छ ।

नेपालगञ्ज– १२ बेलासपुरका चिडिमारहरु एक वर्ष अघिसम्म पनि खुला ठाउँमै शौच गर्थे । वस्तीमा एक सय घरधुरी थिए, कसैको शौचालय थिएन । रामकृपाल चिडिमार विगत सम्झन्छन्– ‘धेरै त वस्ती नजिकैको खेतमा दिशा गर्न जान्थे, कतिले नजिकै नालामै दिशा–पिसाब गर्थे । टोल नै दुर्गन्धित हुन्थ्यो ।’

नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिकाको सहयोगमा घर–घरमा शौचालय बनाइयो । वयोबृद्ध देवीदिन चिडिमार भन्छन्– ‘अहिले खुला ठाउँमा कसैले दिशा–पिसाब गर्दैनन् । वस्तीमा नियमित सामूहिक सरसफाई हुन्छ ।’ सहरको मुख्य बजार घरबारी टोलमा ढलको समस्या छ । व्यापारी जथाभावी सडकमा फोहर फाल्दैनन् । एकै ठाउँमा थुपारेको फोहर उपमहानगरपालिकाको ट्रयाक्टरले लैजान्छ । व्यापारी भानु गौतम भन्छन्– ‘सरसफाईमा उपमहानगरपालिकाकै मुख ताक्ने प्रवृत्ति विस्तारै हट्दै गएको छ ।’

नगरका प्रायः मुख्य चोकमा ठेलामा कारोबार हुन्छ । ठेलाको फोहोर व्यवस्थापन गर्न उपमहानगरपालिकाले ठाउँ–ठाउँमा डस्टबिन राखेको छ । धम्बोझी चोकमा करिव २ दशकदेखि ठेलामा बिरयानी बेच्दै आएका अख्तर अलि डस्टबिन प्रयोगबारे भन्छन्– ‘ग्राहकलाई जथाभावी फोहोर फाल्न दिन्नौं, डस्टबिनमै हाल्न लगाउँछौं ।’

सरसफाई चेतना ल्याउन जनप्रतिनिधि सक्रिय छन् । नगरप्रमुख, उपप्रमुख, वडाअध्यक्ष र वडा सदस्यहरु घरदैलो पुगेर फोहोर व्यवस्थापन सिकाइरहेका छन् । शौचालय निर्माणमा सहयोग, डस्टबिन वितरणसँगै चेतनामूलक कार्यक्रम जारी छ । चिडिमार कसरी सरसफाई गर्न तयार भए त ? वडा नं. १२ का वडाध्यक्ष बुद्धिसागर सुवेदी ‘सामूहिक सरसफाई कार्यक्रम’ मार्फत फोहर नगर्न र उपमहानगरपालिकालाई फोहर व्यवस्थापनमा सघाउन गरेको आग्रहलाई स्थानीयले आफ्नै लागि गरिरहेको काम हो भन्ने महशुस गर्नुको प्रतिफल ठान्छन् ।

नागरिक पनि सरसफाईमा जुटेका छन् । २०७३ साउनदेखि उपमहानगरसँगको सहकार्यमा साप्ताहिक रुपमा ‘क्लिन नेपालगञ्ज, ग्रीन नेपालगञ्ज’ अभियान जारी छ । ‘नेपालगञ्जको परिचय नै फोहोरसँग जोडिन्थ्यो, त्यो सुन्दा दुःख लाग्थ्यो,’ अभियन्ता डा. विनोद कर्ण भन्छन्– ‘सुरुमा अभियान थाल्दा झगडा गर्न आउनेहरुलाई हामीले गरेको फोहर हाम्रै लागि हानिकारक हुन्छ, यसले टोल र नगरको सुन्दरता बिगार्छ र स्वास्थ्य खराब पार्छ भन्ने चेतना दिन सफल भएका छौं ।’

नगर सफा गर्ने अभियानमा उद्योगी–व्यापारीको पनि साथ छ । न्युरोडमा व्यापारीकै सरसफाई कर्मचारी छन् । नेपालगञ्जलाई सरसफाईसँगै हिलो, धुलो र धुवाँमुक्त पार्दै व्यवस्थित ढल र शौचालयको उचित प्रयोगतर्फ ध्यान दिनुपर्ने नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका सदस्य कृष्णप्रसाद श्रेष्ठको सुझाव छ ।

नगर सरसफाईमा खुला दिशामुक्त अभियानको पनि देन छ । नालामा जोडिएका सेफ्टी ट्यांकी हटाउन र नालामा फोहोर फाल्न नदिन समुदायलाई नै सक्रिय बनाइएको छ । विपन्नलाई शौचालय बनाउन सहयोग तथा शौचालय नबनाउने र खुला स्थानमा शौच गर्नेमाथि कारबाही गर्ने काम भइरहेको छ ।

‘एकथरीसँग घर, जग्गा र गाडी भए पनि शौचालय थिएन, बनाउनुपर्छ भन्ने चेतना पनि थिएन,’ अभियानका ‘फोकल पर्सन’ ओविराज आचार्य अभियान थाल्दाको अनुभव सुनाउँछन्– ‘अर्कोथरीमा जग्गा, पैसा र चेतना– तिनै चिजको अभाव थियो ।’

उपमहानरपालिका खुला दिशामुक्त घोषणा भइसकेको छ । उपमहानगरपालिकाले सरसफाईमा वार्षिक ८ करोड रुपैयाँ खर्च गर्छ । १ सय ४ जना स्वीपर र ७ वटा ट्रयाक्टर खटाइन्छन् । दैनिक ३५ टन फोहोर संकलन हुन्छ । स्थानको अभावमा अहिले ३२ टन मात्रै व्यवस्थापन हुने गरेको छ ।

फोहोरको दीर्घकालीन व्यवस्थापन गर्न हिरमिनीयामा ल्यान्ड फिल्ड साइट निर्माणको काम अन्तिम चरणमा छ । वातावरण तथा सरसफाई शाखा प्रमुख इन्जिनियर प्रकाश डीसी नगरवासीमा सरसफाईप्रति जागरण बढेको देख्छन् । ‘डेढ वर्ष अघिसम्म फोहोर नगरपालिकाले सफा गरिदिने हो भनीठान्ने प्रवृत्ति फोहोर व्यवस्थापनमा चुनौती थियो तर अहिले आफैं फोहोर व्यवस्थापन गर्ने जनजागरण आएको छ ।’ उनी अगाडि भन्छन्– ‘उपमहानगरले ५ वर्षे वातावरणमैत्री रणनीतिक योजना बनाइरहेको छ र यसमा सरसफाई, जलवायु अनुकूलन, वातावरण सन्तुलनलगायतका विषय समेटिनेछन्, फोहोर र ढल व्यवस्थापन गरी नगरलाई पूर्ण सरसफाईयुक्त बनाउने हाम्रो लक्ष्य हो ।’

नगरका घर–घरमा सरसफाई चेतना आएको छ । नेपालगञ्ज– १८ की निर्मला केसी भान्साबाटै कुहिने र नकुहिने फोहोर छुट्याउँछिन् । कुहिने फोहोर कुहाएर मल बनाउँछिन्, प्लास्टिकका झिल्ली पुनः प्रयोग गर्छिन्, काम नलाग्ने फोहोर मात्र फोहर बोक्ने ट्रयाक्टरमा हाल्छिन् । ‘आफूले गरेको फोहोर आफैं व्यवस्थापन गर्नु हाम्रो कर्तव्य हो,’ उनी भन्छिन्– ‘घरको फोहर घरमै व्यवस्थापन गरे आधा समस्या समाधान हुन्छ ।’

नेपालगञ्ज– ७ का वडाध्यक्ष जुमन खाँ नगरवासीको जागरणमा ४० प्रतिशत सुधार आएको दाबी गर्छन् । नगरवासी पनि सरसफाईमा परिवर्तन अनुभूति गर्न थालेका छन् । ७५ वर्षीय कृपाराम वर्मा सरसफाईमा जागरण नै आएको ठान्दै भन्छन्– ‘शौचालयमा मात्रै शौच गर्ने बानी बस्नु पनि धेरै ठूलो प्रगति हो ।’

‘सहर फिचर सेवा’, नेपालगञ्ज उपमहानगरबाट

प्रतिकृया दिनुहोस्

आजको तिथि, मिति र अहिलेको समय

ट्विटरमा न्युजकोसेली

आजको विनिमय दर